ABD’nin savaş alanlarında kullanılan düşük maliyetli dronlarda yerli üretim üstünlüğü kurma planı, Ukrayna ile arasındaki büyük kapasite farkına takıldı. Pentagon’un 1,1 milyar dolarlık programı kapsamında şubat ayına kadar verilecek toplam siparişin 200 bin adedin altında kalacağı açıklandı.
Ukrayna’nın aynı dönemde 6–7 milyon küçük FPV saldırı dronu üretmesi bekleniyor. Aylık yaklaşık 500 bin adede karşılık gelen bu kapasite, ABD’nin bir yılı aşan program kapsamında sipariş edeceği toplam miktarın iki haftadan kısa sürede üretilebildiğini gösteriyor.
200 bine karşı 7 milyon
Pentagon’un Dron Hakimiyeti Programı’nı yöneten Savunma İnovasyon Birimi yetkilisi Travis Metz, ABD’nin yerli dron sanayisi kurma çabasının henüz en erken ve en zor aşamasında bulunduğunu söyledi.
Program kapsamında şubat ayına kadar yaklaşık 200 bin dron sipariş edilmiş olacak. Metz, sıfırdan 200 bin adetlik üretim altyapısına ulaşmanın, mevcut kapasiteyi sonraki aşamalarda büyütmekten daha zor olduğunu savundu.
Ancak açıklanan rakamlar ABD ile Ukrayna arasındaki farkın yalnızca üretim tesislerinden kaynaklanmadığını gösteriyor. Ukrayna, dört yılı aşan savaş boyunca küçük dronları hızla tasarlayan, sahada test eden ve kısa aralıklarla yeni modeller üreten geniş bir üretici ağı oluşturdu.
Ukrayna’nın 2026’da üretmeyi planladığı 6–7 milyon küçük saldırı dronu, ayda yaklaşık 500 bin adetlik kapasite anlamına geliyor. Pentagon’un şubata kadar vereceği toplam sipariş ise Ukrayna’nın yaklaşık 12 günlük üretimine denk geliyor.
Çin’siz üretim şartı işi zorlaştırdı
ABD yönetimi üretimi büyütmeye çalışırken dronlarda kullanılan Çin menşeli parçaları tedarik zincirinden çıkaran daha sıkı kuralları da yürürlüğe koydu.
23 Temmuz’da yayımlanan yeni tedarik çerçevesinde nihai hedef, küçük insansız hava araçlarında tamamen ABD içinde çalışan bir üretim zinciri kurulması olarak belirlendi.
Ağustos ayında yapılacak Gauntlet II testlerine katılacak 19 şirketin dronlarında Çin yapımı fırçasız motor, batarya paketi veya yasaklı başka bir bileşen bulunamayacak. İlk aşamada satın alınan dronların büyük çoğunluğunda ise Çin üretimi motorların kullanıldığı tahmin ediliyor.
Çinli parçalar düşük fiyat, yüksek üretim hacmi ve kolay erişim sağladığı için küçük dron sektöründe uzun süredir belirleyici konumda bulunuyor. Bu parçaların kısa sürede Amerikan üretimi alternatiflerle değiştirilmesi, maliyetlerin yükselmesi ve teslimatların yavaşlaması riskini beraberinde getiriyor.
Pentagon, dronların yanı sıra yarı iletkenlerde de yerli tedarik sorununun daha büyük bir güçlük oluşturduğunu kabul ediyor. Motor ve batarya üretimi artırılsa bile elektronik bileşenlerdeki dışa bağımlılık programın ölçek kazanmasını sınırlayabilir.
Ukraynalı şirketlere ABD şartı
Pentagon, üretim farkını kapatmak için Ukraynalı şirketlerin savaş sırasında kazandığı tasarım ve saha deneyimini ABD’deki üretim kapasitesiyle birleştirmeyi planlıyor.
Gauntlet II testlerine davet edilen altı Ukraynalı dron şirketinin tamamının ABD’li üreticilerle ortaklık kurduğu veya ortaklık görüşmelerini sürdürdüğü açıklandı.
Pentagon, Ukraynalı üreticilerin gelecekte büyük siparişler kazanabilmesi için üretimlerini ABD’ye taşımasını veya ABD’li şirketlerle ortak tesis kurmasını şart koşuyor. Böylece yalnızca Ukrayna’dan dron ithal etmek yerine teknolojinin Amerikan sanayisine aktarılması hedefleniyor.
Ukraynalı General Cherry, New Hampshire merkezli Wilcox Industries ile ortak üretim anlaşması yaptı. Ortaklığın Ukrayna’da geliştirilen FPV ve önleme dronlarının ABD’de seri şekilde üretilmesine odaklanması planlanıyor.
Başka bir Ukraynalı üretici ise Ohio’da Toledo yakınlarında açılan tesis üzerinden ABD’de üretim hazırlığı yapıyor. Pentagon, bu ortaklıklarla savaş alanında hızla değişen dron teknolojilerinin Amerikan üretim sistemine aktarılmasını amaçlıyor.
Pahalı sistemlerden adet yarışına
Ukrayna savaşı, düşük maliyetli ve büyük miktarlarda üretilebilen dronların modern çatışmalardaki rolünü değiştirdi. Küçük FPV dronlar keşif, hedef belirleme, mühimmat taşıma ve doğrudan saldırı görevlerinde kullanılabiliyor.
Bu araçların geleneksel füze ve hava platformlarına göre daha düşük maliyetli olması, savunma sanayisinde yalnızca teknolojik üstünlüğün değil üretim adedinin de önemini artırdı.
ABD savunma sanayisi uzun yıllar boyunca daha az sayıda fakat yüksek maliyetli sistemlerin geliştirilmesine odaklandı. Küçük dronlarda ise ürünlerin kısa sürede yenilenmesi, düşük maliyetle üretilmesi ve kaybedilen araçların hızla yerine konması gerekiyor.
Pentagon’un karşı karşıya olduğu sorun, birkaç gelişmiş model üretmekten çok yüz binlerce aracın düzenli biçimde teslim edilebileceği bir sanayi zinciri kurmak. Ukrayna’nın savaş sırasında geliştirdiği dağınık ve hızlı üretim modeli, ABD’nin geleneksel savunma tedarik sisteminden daha çevik çalışıyor.
İlk büyük sınav ağustosta
ABD’nin yeni tedarik politikasının ilk büyük sınavı ağustos ayında Colorado’daki Fort Carson’da düzenlenecek Gauntlet II testleri olacak.
Testlerde 19 şirketin dronları zorlu savaş alanı koşullarını taklit eden görevlerde karşılaştırılacak. Performansın yanı sıra ürünlerin yasaklı Çin parçaları taşımaması ve üretimin ABD’de ölçeklendirilebilir olması da değerlendirilecek.
Pentagon, testlerde başarılı olan üreticilere yeni siparişler vererek yerli kapasiteyi hızla büyütmeyi planlıyor. Ancak Amerikan parçalarının maliyeti, teslimat süresi ve üretim hacmi Çinli alternatiflerle rekabet edemezse programın hedeflediği adetlere ulaşması zorlaşabilir.
Pentagon yönetimi uzun vadede ABD’nin Ukrayna’nın üretim kapasitesini yakalayabileceğini ve aşabileceğini savunuyor. Önündeki ilk hedef ise milyonlarca dron üretmekten önce, 200 bin adetlik siparişin tamamen yerli parçalarla ve planlanan tarihte teslim edilmesi olacak.
